કોમ્યુનિકેશનનો અર્થ
(પ્રત્યાયન, સંચાર)
સંદેશાવ્યવહારનો અર્થ- એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિ સુધી અર્થપૂર્ણ સંદેશનો સંદેશાવ્યવહાર. આપણા અનુભવ, વિચારો, સંદેશ, વલણ, અભિપ્રાય, માહિતી, જ્ઞાન વગેરેનું પરસ્પર મૌખિક, લેખિત અથવા પ્રતીકાત્મક આદાનપ્રદાન સંચાર હેઠળ આવે છે. કોમ્યુનિકેશન શબ્દ લેટિન શબ્દ કોમ્યુનિસ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ સમુદાય થાય છે. કોમ્યુનિસ + કોમ્યુનિકેર = કોમ્યુનિકેશન
સંદેશાવ્યવહાર એ અર્થપૂર્ણ સંદેશાઓ એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિ સુધી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયા ગતિશીલ, જટિલ અને વૈજ્ઞાનિક છે.
કોમ્યુનિકેશન એ એક- માર્ગી પ્રક્રિયા છે. આ હેઠળ, તેને એક સીધી રેખામાં વધતો માનવામાં આવે છે. ટેલિફોન રેખીય સંચારનું ઉદાહરણ છે. જેમ કે 'A' સંદેશ મોકલી રહ્યો છે અને 'B' તેને પ્રાપ્ત કરી રહ્યો છે. મોકલનાર (પ્રેષક) (A) --> સંદેશ --> (પ્રાપ્તકર્તા) (B) મોકલનાર
જ્યારે માહિતી મેળવનાર વ્યક્તિને મેસેજ રીસીવર કહેવામાં આવે છે. યુનેસ્કો દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર સંચાર સંબંધિત મુદ્દાઓની ચર્ચા કરવામાં આવે છે.
કોમ્યુનિકેશનની મુખ્ય વ્યાખ્યાઓ
(સંચારની મુખ્ય વ્યાખ્યાઓ)
જે. પાલ. લેગન્સ: “તે એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં બે કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓ વિચારો, તથ્યો, અનુભવો અથવા છાપનું એક સ્વરૂપમાં આપલે કરે છે જેમાં દરેક વ્યક્તિ સંદેશનું સામાન્ય જ્ઞાન મેળવે છે. વાસ્તવમાં, તે સંદેશા અથવા સંદેશાઓની શ્રેણી પ્રાપ્ત કરવા માટે ટ્રાન્સમીટર અને પ્રાપ્તકર્તા વચ્ચે લેવામાં આવતી સંયુક્ત ક્રિયા છે.
થિયો હેમેન: "સંચાર એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા માહિતી અને સંદેશા એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિ સુધી જાય છે. સંદેશાવ્યવહાર માનવ જાણવા અને કહેવાની જિજ્ઞાસાને પૂર્ણ કરે છે.
અમેરિકન સોસાયટી ઓફ ટ્રેનિંગ ડિરેક્ટર્સ: "પરસ્પર સમજણ, વિશ્વાસ અને બહેતર માનવ સંબંધો સ્થાપિત કરવાની દિશામાં કરવામાં આવેલ માહિતી અને માહિતીનું વિનિમય."
સંચાર એટલે વિચારોનું આદાનપ્રદાન.
સંચાર એ સહાનુભૂતિની પ્રક્રિયા અથવા સાંકળ છે, જે એક સંસ્થા છે
સંસ્થાના સભ્યોને ઉપરથી નીચે અને નીચેથી ઉપર સુધી જોડે છે.
સંદેશાવ્યવહારના મુખ્ય ઘટકો સંદેશાવ્યવહાર પ્રક્રિયાની સફળતાપૂર્વક પૂર્ણતા માટે, કેટલાક મહત્વપૂર્ણ તત્વો હોવા જરૂરી છે. આ મહત્વપૂર્ણ તત્વો નીચે મુજબ છે- UGC NET
- સ્ત્રોત / પ્રેષક: સંદેશ મોકલનાર.
- એન્કોડિંગ: સંદેશા મોકલવા માટે સિગ્નલોમાં કન્વર્ટ કરવામાં આવે છે.
- સંદેશ: વિચાર, માહિતી, અનુભવ અને મૌખિક અથવા એક ટેક્સ્ટ સંદેશ.
- માધ્યમ: તે માધ્યમ કે જેના દ્વારા પ્રેષક તરફથી સંદેશ પ્રસારિત થાય છે પ્રાપ્તકર્તા સુધી પહોંચે છે.
- ડીકોડિંગ: સંદેશને અર્થપૂર્ણ દેશોમાં રૂપાંતરિત કરવું.
- રીસીવર: સંદેશનો રીસીવર.
- પ્રતિસાદ: પ્રતિસાદ એ સંચાર પ્રક્રિયાનું અંતિમ પગલું છે.
- છે.સંદેશાવ્યવહાર સુધારવામાં મદદ કરે છે.
ઘોંઘાટ: સંદેશાવ્યવહારમાં વિક્ષેપ જે પ્રાપ્તકર્તા દ્વારા પ્રાપ્ત સંદેશામાં દખલ કરી શકે છે.સંદેશો પ્રાપ્ત કરવામાં દખલ કરે છે, તેને 'અવાજ' કહેવાય છે.